"Tau dek dahan ka maimpok, tahu dek rantiang ka mancucuak."
Apokah kudo tumpangan dunia maya ko bana-bana aman dalam gggaman tanangan kito, atau salamo ko kito hanyo manjadi buruan indak Kasat Mato di ateh kureta data nan bajalan kencang?
Kutiko malam lah baselimik ambun dan masyarakaik talena dalam lalok panangguangan, gawai canggih nan basinggah di dakek kapalo kito indak sarantak istirahat. Di dalamnyo, ada puluhan urang, atau mungkin sistem siluman, nan sadang mangintai sadoalah gerak-gerik kito. Barito tantang gawai nan disadap sacaro diam-diam mambuek banyak urang tabulalak kaget. Indak ado asok kalau indak ado api, baitu pulo jo kahadiran spyware nan malarat masuak ka dalam sistem Android jo iPhone tanpa mangko-mangiang.
Saganok masyarakaik paralu mambaliak-baliak caliak ka gawai masiang-masiang. Sabagai jurnalis nan maninjau kajadian ko, ado limo tandonyo nan musti kito ingek elok-elok supayo indak takicuah dek kamajuan zaman. Partamo, baterai gawai manjadi sangaik boros indak basabab. Karajo spyware nan mangirim data sacaro taruih-menerus mambuek mesin bakarajo kareh manguras tanago. Kaduo, gawai talampau paneh walau indak dipakai untuk karajo barek. Katigo, kuota internet bapisah capek tanpa disadari. Kasakek data tabuang ka lua untuak mambari laporan ka pihak nan indak batangguang jawab.
Kasakepek, muncuik aplikasi asing nan indak pernah kito unduh doh. Iko marupokan ula siluman nan basarang di dalam sistem. Kasalimo, parangai gawai manjadi lambek atau sarantak mati suri surang. Kalau tando-tando iko alah basuo di ateh tapak gawai kito, mako indak buliah lai tingga diam. Pamasalahan ko musti diatasi jo caro mamilah aplikasi, mamasangantivirus nan bana, atau malakukan pabaruan sistem sasuai jo pituduh pamarentah jo ahli teknologi. Gawai bukan lai sakadar alat basuo, tapi marupokan medan parang kasadaran.
Buruak muko cermin dibalah,
Nan Elok muko dibaok.
Kalau gawai kasadaran lah tabalah,
Badan baitu juo nan kasingsok.