Iduik bapadok, ganggam bauntuak. Baitu garik garih takdir manotorkan carito di ateh pentas bumi kini ko. Dunia sisuak jo kini indak mambaok kaba sanang, malahan manggoyang batin satiok manose nan masih mamiliki raso. Dari suasuaka ruang sidang hinggo ka pusek maminum tabiknyo katarangan, para elit sadang batingkah marangkuah kursi kekuasaan supayo indak tabuang ka lurah nan dalam. Sado caro dihalalkan, sado galanggang dicari, semata-mata untuak mampatahankan singgasana nan lah lamo diduduaki.
Mari kito caliak jo mato kapalo awak surang baa kurenah para panguaso di barbagai belahan nagari. Di tanah Israel, Perdana Menteri Benjamin Netanyahu turun kandang ka jalan-jalan jo mambaok pangeras suaro, masuak ka pusek parbelanjaan mal. Bukiknyo untuak basuo rakyat, tapi mangko takana dek krisis politik nan alah bapanjangan, inyo bajibaku mancilok hatiurang rami demi manyalamaikkan sisa-sisa pangaruh dirinyo nan samakin kapaik. Panguaso nan tapojok memang acok kali manggunoan caro-caro nan indak biaso untuak manarik simpati nan alah lari.
Beralih ka tanah Amerika, Flavio Bolsonaro mamiliah malarikan diri maninggalkan nagarinyo. Kalakuan iko manjadi buktinyo baso para elit politik kini ko manjadikan bateh-bateh nagara sabagai tampek tinggua jo palinduangan untuak malarikan diri dari jarat hukum nan mambayang-bayanginyo. Manose buliah mangecoh hukum di nagari sandiri, tapi muko bumi nan laweh indak ka bisa manutuik tabir kasalahan.
Sementara itu, di Mesir, kakuasaan manunjuakkan taring ganasnyo. Rezim nan berkuaso manggunoan vonis panjara sabagai sanjata ampuh untuak mambungkam para jurnalis. Indak buliah ado suaro kritis nan tatingga di ruang publik; sadoalah muluik musti dikunci rapat-rapat supayo indak ado nan bapikia mambongkar kaburukan di balik layar pamarentahan. Kapan panjara manjadi alaik sensor, di sanalah matinya nurani suatu kaum.
Masalah indak baranti di sinan. Di Rusia, parubahan jaman mambaok musibah baru. Teknologi kauangan global nan saisuak manjadi sarana mulus kini diubah manjadi alaik pangawasan nan paliang bakhianat. Para pakerja IT dipasalahkan dan dihukum hanyo karano sumbangan ketek nan inyo barikan. Negara manggunoan saluruah galodo teknologi untuak marasaoan rakyatnyo surang.
Lalu, baa pulo kaba di nagari awak, Indonesia? Suaro-suaro moral mulai bangkik dari kalangan akademisi. Desakan dari saratus limo puluah guru besar agara Wakil Presiden mundur manunjuakkan adonyo eskalasi perlawanan moral nan tagak batenggah. Iko adolah bantuk gugatan ateh legitimasi kekuasaan nan dianggap cacat sejak dari tunggulnyo. Panguaso indak lai bisa bajalan di ateh angin puyuh tanpa mandapek paringatan.
Ada benang merah nan mangkawatirkan dari sado kajadian ko. Hukum, teknologi, jo ruang fisik kini basatu padu dijadikan instrumen penindasan untuak mambungkam lawan-lawan politik dan malanggangkan posisi bagi mereka nan maraso dirinyo lah tapojok. Namun, Ingek-inggek di nan rami, sikap panguaso nan bababi buto indak ka salamo lamo mampu manahan galombang kasetiaan rakyat nan alah jemu.
Tabik suga dek raso keadilan nan tasingguang, manose indak ka tahan taruih manjadi kurban. Pantau taruih baa respons pamarentah Indonesia mananggapi garik langkah jo desakan para guru besar nan baitu tegas. Manose boleh barusaho mambaliak fakta, tapi sijarah indak ka pernah salah mancatat sia nan bana dan sia nan salah di ateh dunia.
Anak dipangku kamanakan dibimbiang,
Urang kampuang dipatenggangkan kasadonyo,
Kalau panguaso indak adil di ateh bumi nan saizin,
Tantu bungo keadilan layua di tangah koto.